7/12/2013

(Ôn thi đại học) - Các dạng đề văn nghị luận xã hội

Văn nghị luận xã hội là một trong những chuyên đề nằm trong chương trình ôn thi đại học mà các bạn sẽ được học kĩ hơn ở các lớp luyện thi. Trong hàng loạt bài tiếp theo, mình sẽ giới thiệu đến các bạn các dạng đề văn nghị luận xã hội mà mình đã được học trong suốt thời gian còn ngồi trên ghế cấp 3. Không hẳn nó sẽ chính xác hoặc đầy đủ, nhưng mình chia sẽ với mục đích hi vọng sẽ giúp ích được cho các bạn học sinh cấp 3 đang tập trung ôn thi đại học môn văn. Các bạn cùng bắt đầu với bài đầu tiên "Các dạng đề văn nghị luận xã hội" trong loạt bài được giới thiệu trên ShopKienThuc.Net nhé.

Các dạng đề văn nghị luận xã hội

  • Dạng 1: Nghị luận tư tưởng đạo lí.
  • Dạng 2: Nghị luận hiện tượng đời sống.
  • Dạng 3: Nghị luận vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học.
Cách làm bài
Dạng 1:
- Nêu vấn đề cần nghị luận
- Giải thích nếu cần thiết
- Bàn về vấn đề nghị luận đó: tích cực và tiêu cực, rút ra bài học nhân sinh.
Dạng 2:
- Nêu vấn đề cần nghị luận
- Giải thích nếu cần thiết.
- Nêu thực trạng, nguyên nhân, hậu quả, biện pháp khắc phục.
Dạng 3:
Các thao tác lập luận thường sử dụng ở đây là dùng tổng hợp các thao tác: giải thích, chứng minh, phân tích, so sánh, bác bỏ và bình luận.

1. Giải thích từ ngữ
Trong trường hợp đọc đề bài có những từ ngữ khó khăn hoặc không thể hiểu theo nghĩa tường minh được cần gạch chân những từ ngữ ấy rồi tổng họp lại, nêu ý nghĩa toàn câu nói hoặc ý kiến đó.
Ví dụ: Hãy viết một bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của mình về câu nói của Nguyễn Bá Học: "Đường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi mà khó vì lòng người ngại núi e sông".
- Các từ ngữ khó cần giải thích:
  • Đường đi: cuộc sống, công việc của mỗi người.
  • Ngăn sông cách núi: là những khó khăn, vất vả, trắc trở mà chúng ta sẽ gặp trong cuộc sống, công việc của mình.
  • Lòng người: ý chí quyết tâm, nghĩ lực của mỗi con người.
Suy ra: công việc, đường đời gian khó không phải vì những trắc trở khó khăn mà vì con người không đủ ý chí và nghị lực để vượt qua những gian khổ này.
2. Giải thích ý kiến
Trong trường hợp đề bài là một ý kiến trình bày một cách rõ ràng, dễ hiểu nhìn bề ngoài "tưởng như" không có vấn đề. Trường hợp này cần phải giải thích ý kiến bằng cách nêu nội dung trực tiếp về thực chất.
Ví dụ: trình bày suy nghĩ của em về ý kiến "Một người đã đánh mất niềm tin vào bản thân thì chắc chắn sẽ còn đánh mất nhiều thứ quý giá khác nữa".
  • Về nội dung trực tiếp của ý kiến này nó nói về vấn đề hậu quả của việc đánh mất niềm tin vào bản thân.
  • Về thực chất ý kiến này đề cập đến vai trò quyết định của lòng tự tin.
3. Giải thích bằng cách đặt câu hỏi tại sao?
Đối với dạng đề bày tỏ quan điểm rõ ràng, dứt khoát về một câu nói, ý kiến về một vấn đề nào đó trong cuộc sống xã hội.
Ví dụ: Tôi không sợ chết, không sợ khổ. Tôi chỉ sợ không thắng nỗi những phút yếu đuối của lòng tôi. Đối với tôi chiến thắng vẻ vang nhất là chiến thắng bản thân.

Thao tác giải thích được thực hiện như sau:
  • Tại sao tôi không sợ chết, tôi không sợ khổ?
  • Tại sao Lenin lại sợ không thắng nõi những phút yếu đuối của lòng mình?
  • Tại sao đối với ông chiến thắng vẻ vang nhất là chiến thắng bản thân?
Ví dụ 2: Cái chết không phải là điều mất mát nhất trong cuộc đời của mỗi con người mà điều mất mát lớn nhất là bạn đã để cho tâm hồn tàn trụi.
Ví dụ 3: Duy chỉ có gia đình con người ta mới tìm được chốn nương thân chống chọi qua mọi tai ương của số phận.

Một số ví dụ về các dạng đề văn nghị luận xã hội

Đề 1: Tình thương là hạnh phúc của con người.
- Giải thích: tình thương là những tình cảm đẹp đẽ, nồng nhiệt của con người làm cho con người gắn bó và có trách nhiệm với nhau hơn. Nó có thể là tình cảm gia đinh, tình yêu lứa đôi, giữa con người với con người với nhau.
- Tình thương: biểu hiện chia sẽ, giúp đỡ nhau, quan tâm nhau trong cuộc sống.(vd giải thích)
- Hạnh phúc chính là một trạng thái sung sướng vì cảm thấy hoàn toàn đạt được ý nguyện. Con người cảm thấy hạnh phúc khi mình làm được một điều gì đó có ích cho bản thân và cho người khác. Đó là hạnh phúc của con người được cho đi, hạnh phúc khi nhận được sự quan tâm chăm sóc của người xung quanh (vd phân tích)
- Tình thương yêu mang lại hạnh phúc cho người nhận nó vì:
  • Chỉ ra cho con người đường đi đúng đắn trong cuộc đời để con người không xa đà lầm bước (đưa ra dẫn chứng thuyết phục).
  • Động viên con người trong cuộc sống, tình yêu thương trở thành động lực thúc đẩy con người, nâng đỡ con người khỏi khổ đau và tuyệt vọng.
  • Tình yêu và hạnh phúc luôn đi liền với nhau và có ý nghĩa trong mọi thời đại.
Đề 2: Mọi phẩm chất của đức hạnh là ở trong hành động.
- Giải thích: đức hạnh là nét tốt phẩm chất tốt. hành động là những hành động biểu hiện ra bên ngoài.
- Trả lời câu hỏi tại sao phẩm chất của đức hạnh nằm ở trong hành động? Tư tưởng nào thì hành động đó.
- Ví dụ: người không tham lam, yêu thương súc vật,...
Đề 3: Hãy phát biểu ý kiến của mình do Unessco đề sướng "Học để biết, học để làm học để chung sống, học để tự khẳng định mình".
- Bắt cầu: học là một quá trình rèn luyện suốt đời.
- Giải thích: học là gì? hoạt động của con người để thiếp thu kiến thức. Học để biết? biết được những gì đang diễn ra, các quy luật tự nhiên (cần phân tích và nêu dẫn chứng). Học để làm? tạo ra của cải vật chất duy trì cuộc sống. Học để tự khẳng định mình? ( phân tích và đưa ra dẫn chứng).
Từ các giải thích và phân tích các bạn nêu lên ý nghĩa của việc học.

Lời kết: Khép lại bài học Các dạng đề văn nghị luận xã hội hi vọng nó sẽ giúp các bạn nắm được các dạng đề cơ bản và cách làm một bài văn nghĩ luận xã hội. Trong bài viết tiếp theo mình sẽ gửi đến các bạn chủ đề đầu tiên "Chủ đề 1 - Lòng hiếu thảo" với cách giải thích và lập luận một bài văn nghị luận xã hội.

Thương Lee
(ShopKienthuc.Net)
Bình luận
Mẹo: Đăng nhập vào Facebook để bắt đầu bình luận. Xem thêm cách vào Facebook.
Like fan page để xem đáp án tốt nghiệp và đại học nhanh nhất